سیاسی

 

 

c_300_300_16777215_00_images_icon_5bYbsYinmWE.jpgتورکمنیا-ناصر توسلی : پدران تورک نژادها پیش از میلاد مسیح با نام سکاها شناخته می شوند که بنابر ادعای خودشان به نقل از هرودوت کهن ترین قوم روی زمین بوده اند. ( سکا به معنی تیر انداز - تیر و پرتاب هم معنی شده ).

و از مائه یکم تا چهارم به بعد تحت عنوان هونها شناخته می شوند. خود سکاهای آسیای میانه شامل سه قوم ماساژت،دربیک و داهه بوده اند و اشکانیان یا همان پارتهای طایفه ای از قوم داهه می باشند. هونها خود نیز به چندین گروه تقسیم می شوند ؛ سرخ، سفید، شرقی ، اروپایی ، کیداری و هندی و[...].


در دنباله تاریخ تورکمن ها و تورک های آسیای میانه باید مطالعات بیشتری بر روی هون های سفید و شرقی ( زرد ) داشته باشیم، زیرا محدوده جغرافیایی اقوام تورک در آسیای میانه شامل این دو نوع هون می شود. محدوده جغرافیایی هونهای سفید محدوده ای است که به ترتیب محل سکونت پارتها ( یا بهتره بگیم داهه ها ) - هپتالیان و تورکمن ها بوده و محدوده جغرافیایی هونهای شرقی محدوده ای است که هیونگ نو ها، گوک تورک ها و اوغوزها و... در آن ساکن شدند ( در اینجا منظور پیش از مهاجرت ).


لازم به ذکر است همگی این هونها با یکدیگر خویشاوند بوده و به زبان تورکی سخن می گفتند. اما هونهای سفید با سایر هونها متمایز می باشند. به قول پروکوپ « هون های سفید ( هپتالها ) یگانه قومی از هونها هستند که دارای پوستی سفید می باشند و چهره بدریختی ندارند» . همان نکته ای که یوسف حاجب خاص و یا کاشغری، رشید الدین فضل الله و ابولغازی بهادرخان درباره تورکمن ها به آن اشاره کرده اند و تورکمن ها را نسبت به سایر تورک نژادهای آسیای میانه متمایز دانسته اند.بنابر استناد کتابهای این مورخین تورکمن ها به دلیل تاثیرات آب و هوا در فلات ایران دارای گونه ها و چشمانی درشت و بینی بزرگ می باشند و رنگ پوست آنها با گذشت چندین نسل تغییر کرده است.


بنا بر استناد کتیبه های اورخون اوغوزها تحت عنوان قبایل 6 گانه و 9 گانه تحت سلطه گوک تورک ها ( هونهای زرد) زندگی می کردند. کاشغری اوغوزها را 22 طایفه و رشید الدین فضل الله اوغوزها را 24 طایفه معرفی کرده است.


در کتاب « اوغوزها » نوشته فاروق سومر ترجمه استاد آنا دردی عنصری آمده، بومین خاقان موسس دولت گوک تورک ها در سال 552 میلادی به برادرش ایستمی ( سنجبو ) دستور می دهد تا حاکمیت قدرتمند هفتالیتها ( هپتالها ؛ جهت یاد آوری سرزمین هپتالها تورکمنیستان کنونی ) را ساقط کند. در این زمان اوغوزها زیر سلطه دولت گوک تورک بوده اند. ایستمی به کمک و اتحاد داماد خود انوشیروان ساسانی ( پدر هرمز چهارم ) به سرزمین هپتالها حمله و حاکمیت آنها را نابود می کند.


پس از نابودی حاکمیت هپتالها، ساسانیان و گوک تورک ها سرزمین هپتالیان را بین خود تقسیم می کنند. ( بدین صورت که تا ماوراءالنهر برای ساسانیان باشد و قسمت دیگر سرمین آنها برای گوک تورک ها ). در آن زمان طبق منابع چینی ساسانیان به گوک تورک ها خراج می پرداختند.


می دانیم که حکومت گوک تورک ها بخاطر اختلافاتی بین پسر بومین خاقان و ایستمی به 2 شاخه گوک تورکهای شرقی و غربی تقسیم می شود. حکومت گوک تورکهای غربی را ایستمی خاقان بر عهده داشته است. در این زمان اوغوزها تحت سلطه گوک تورکهای غربی زندگی می کردند.


در ادامه  بعدها بین ساسانیان و گوک تورکها اختلافاتیپیش می آید( احتمالا بخاطر عدم پرداخت خراج ) که منجر به لشکر کشی ایستمی به سوی ایران می شود. ایستمی تا شهر ری با پیروزی پیش می رود اما ساسانیان برای جلوگیری از ادامه جنگ حیله بکار گرفته و نوه دختری ایستمی ( پسر انوشیروان)  را برای مقابله با وی می فرستند. بدین ترتیب ایستمی از ادامه لشکر کشی دست کشیده و به سرزمین خود باز می گردد. در این زمان دیوار تاریخی گرگان سر حد مرز ایران و توران ( حاکمیت گوک تورک ها کشیده می شود) .


خود گوک تورک ها از احفاد هیونگ نو های کهن که پادشاه آنها" اعلی حضرت پسر آسمان " موده چانیو نام داشت بوده اند که بنا بر ادعای برخی از مورخین اوغوزخان می باشد ( البته این ادعا جای بحث زیادی دارد).


نظر ما طبق نوشته های فوق این است که اوغوزها که تحت سلطه گوک تورکهای غربی بوده اند در زمان حملات گوک تورکها وارد سرزمین هفتالیتها ( در اصل تورکمن های بعدی ) شده اند و در طی چند یا چندین نسل زندگی ( 150 تا 300 سال ) و تکثر اولاد یک ترکیب نژادی تاریخی و فرهنگی جدا نشدنی بوجود آورده اند.

 

پیشتر گفتیم طبق گفته مورخین هم هپتالها و هم تورکمن ها از لحاظ شکل ظاهری متمایز از سایر تورک ها بوده اند. علاوه بر مورخین نام برده سید جلال الدین عرب و غیاث‌الدین خواندمیر مولف « حبیب السیر » نیز بر این باور هستند ککه تورکمن ها قرابتی با سایر تورک نزادها ندارند.


می توان در باب کلمه تورکمن همانند برخی مورخان چنین گفت « چون تورکمن ها از سایر تورک نژادها متمایز بوده اند و در فلات ایران و همسایگی تاجیکها ( فارسها ) زندگی می کردند خود را « تورک من / تورک+ من» خطاب می کردند« یعنی من تورک هستم » تاکیدی بر تورک بودن خود. اما مسأله به اینجا ختم نمی شود. وقتی سخن از پارتها ، هپتالها و تورکمن ها می شود نه تنها از لحاظ شکل ظاهری با سایر تورک نژادها بله از لحاظ القاب و زبانی نیز متمایز هستند. زیرا آنها در نقاطی ساکن بوده اند که مرز ایران و توران را شامل می شد. برای مثال « اردوان =أردوغان »، « ارشک = أرشاق» ، « بهرام = بایرام » ، « بهادر = بهاتور / باتیر » و... طبق عقیده مینوریسکی زبان هپتالیان تورکی است. و طبق نوشته های فرانس آلتهایم در کتاب« ساسانیان و هون ها؛ » ؛ هر پادشاه هپتالی علاوه بر نامهای تورکی یک نام یا لقب ایرانی نیز با خود به همراه داشت.

استاد آنا دردی عنصری در مقاله خود تحت عنوان « قوم تورکمن » می نویسد، در خصوص تعلق نژادی قوم تورکمن ، دانشمندان دو گروه اند :

  • یک گروه که عمدتاً روسی اند قائل به منشأ نژاد اروپایی اند و تورکمن ها را از جهت تیپ ظاهری ( اندازه جمجمه و چهره ) سر دراز و یوروپید می دانند[i].
  • گروه دیگر تورکمن ها را منگولید می دانند . استناد آنها به جمله ای از مسعودی در کتاب مروج الذهب است که می گوید؛ اوغوزها کوتاه قد و چشم بادامی هستند[ii].

بنظر می رسد در این خصوص در بین دانشمندان اجماع نظری وجود نداشته باشد . اما امروزه در میان تورکمن ها ما شاهد تیپ های منگولید و یورو پید توأمان هستیم .

وی در ادامه به نقل از مورخین یاد آور می شود: این همه در حالی بیان می شود که اصطلاح " تورکمن " در اسناد نو یافته ی سُغدی ، از نظر زمانی بسیار قدیم تر از منابع اسلامی و بدون وابسته گی به اوغوز و در مفهوم قومی و سرزمین بکار رفته است[v]. کما اینکه در سالنامه های چینی مربوط به قرن هشتم میلادی ، عنوان تو – کو- مونگ To- Ku – Mung در مفهوم قومی و سرزمینی ثبت شده است[vi].


می توان چنین نتیجه گرفت که اگر امروز در بین تورکمن ها 2 نوع تیپ ظاهری « یوروپید » و « منگولید » مشاهده می کنیم ، تیپ ظاهری یوروپید مربوط به تورکمن های اصیل ، هپتالیان، و پارتها و تیپ ظاهری منگولید مربوط به اوغوزها ، گوک تورک ها و هیونگ نو ها هستند.


و اینجاست که نگارنده بر این عقیده است که تورکمن ها و اوغوزها تا قبل از  سال 550 میلادی جدا از یکدیگر زندگی می کردند.


هرچند همگی این طوایف از لحاظ نژادی و زبانی با یکدیگر خویشاوندی دوری داشته اند ( اشاره به سکاها).


اشتراکات دیگری هم در القاب شاهان مربوط به گروه هون های سفید مشاهده می شود. برای مثال « ارشاک شاه ، کوشان شاه، شومان شاه، خوارزمشاه و... »، علاوه براینها بسیاری از اشتراکات دیگری نیز در باستان شناسی، تاریخ، فرهنگ و عواید و عقاید هونهای سفید مخصوصا در بین پارتها ، هپتالیان و تورکمن های امروز مشاهده می شود که خود بحثی دراز دارد. 


باورهایی مانندگرگ از طریق اوغوزها و گوک تورک ها وارد فرهنگ تورکمن ها شده و داستان اوغوزخان نیز از این قاعده مستثنی نیست. هر چند داستان اوغوزخان قسمتهایی از زندگی واقعی فهرمانان هونهای سفید یا هپتالها و گوک تورک ها و اوغوزها و ... را در بر می گیرد.

تصویر: شهر باستانی نوسای ( نسا ) نخستین پایتخت اشکانیان ( پارتها)  در نزدیکی عشق آباد ( آشغابات / اشک آباد )

نوشتن دیدگاه

تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

گولکولوک

 

 

خیرین ایلیارتورکمنصحرا

برای کمک به بیماران تهیدست
شماره کارت
 6037691980012124
شماره حساب
0109936533002
  بانک صادرات شعبه مدنی گنبد

 

 

شماره تماس سفارش:

0935

354

5288

 

خیریه احسان

تلفن:

33230357

شماره کارت ملت

3672_7007_3377_6104