سیاسی

 

 

c_300_300_16777215_00_images_946_naser.jpgتورکمنیا- ناصر توسلی: در روزهای اخیر مطالبی درباره نام شهر تاریخی گرگان در سایتهای منطقه تحت عناوین « آیا می دانید که ” گرگان” یک نام ترکمنیست؟ » و « این ماجرای تمام نشدنی تغییر نام ها و لطمه ها:جرجان یا گرگان؟ » نوشته شده است.

 

 

در مطلب نخست که از سوی گروه پژوهشی سایت « دانشجویان ترکمن » انتشار یافته درباره تورکمنی بودن نام گرگان چنین آمده است: « “گرگان”یک نام و کلمه ای ترکمنی است و از مفاهیم و معانی عمیق و متنوعی برخوردار است.

گورگن :منطقه ای انبوه و سرسبز

گورگین :اقلیم دیدنی ( از نظر زیبایی و سرسبزی )

گور کن :منطقه ای بسیار انبوه ( گور )

» قورقین و

این گروه پژوهشی در پایان مقاله خود از صاحب نظران ، مورخان، زبان شناسان و محققین تورکمن خواسته است تا نظرات خود را استدلالات و نظرات خود را در این خصوص ارائه دهند.

نگارنده براین عقیده است که انتشار مقالاتی همچون مقالات فوق قبل از اینکه  در سایتهای رسمی تورکمن صحرا انتشار یابند به تأیید محققین برسند. پس در اینجا لازم است مدیران سایتها قبل از انتشار هر گونه مقاله و مطلب تاریخی آن را جهت تأیید نزد اساتید،مورخین و محققین تورکمن ارائه  دهند تا مطالب ارزشمندتری به اطلاع عموم برسد.

اما عمده انتقادات نگارنده از خطوط پایانی قسمت دوم مطلب « این ماجرای تمام نشدنی تغییر نام ها و لطمه ها:جرجان یا گرگان؟ » است که به قلم علی بایزیدی نوشته است.

نویسنده این مطلب درپایان قسمت دوم به نقل از زنده یاد استاد سید محمد محیط طباطبایی (۱۲۸۱ – ۱۳۷۰)، پژوهشگر و مورخ و ادیب معاصر آورده است: «اخیراً شاید از بیم حمله گرگانِ صحرای شمالی از راه دشت گرگان به مازندران، کلمه گرگان جانشین استرآباد را به ترکمن شهر بدل ساختند و خط محور بر سه هزار سال تاریخ هیرکانی و دهستان و گرگان کشیدند و اسم اصلی قدیمی ناحیه را به کلمه ای بدل کردند که چهارصد سال پیش ابداً نشانه ای از وجود آن حتی در ماورای رود اترک هم به چشم نمی خورد..»

متاسفانه نویسنده این مطلب در مقاله خود ازمطالب آن دسته از مورخانی استفاده کرده است که یک سر طناب تاریخ نگاری مدرن در ایران را دست داشته و در تلاش بودند و حتی دارند تا با نادیده گرفتن تاریخ قبل و بعد از هخامنشیان به ساختن هویت ملی تک قومی بپردازند.

با توجه به اینکه هویت طلبی مدرن در کشورمان آغاز شده است وامروز برای اقوام ایرانی، زبان، فرهنگ، تاریخ و تمدن و دین و مذهب مسئله بسیار مهمی می باشد، تاریخ کشور ما نیاز به  یک باز تعریف از هویت ملی ایرانی دارد. زیرا تاریخ نگاری رسمی کشورمان با مهاجرت آریایی ها به ایران آغاز می شود. شروع تاریخ از این دوره باعث می شود تا آریایی ها به عنوان اولین بانیان تمدن در فلات ایران شناخته می شوند و هر قومی که قبل یا بعد از آنها به این فلات آمده اند درجه دوم و خارجی محسوب می شود.

 اقدامی که به هیچ وجه لزومی نداشته و ندارد. زیرا برای ما ایرانی ها هخامنشیان همانقدر مهم هستند که حکومتهای قبل و بعد از آن از جمله ایلامیان، آشوریان، مادها، اشکانیان، سلجوقیان و غزنویان و زندیان و صفویه و ... مهم می باشند. همه شهروندان ایرانی به صورت برابر در تاریخ ، حال و آینده آن سهیم هستند و هیچ کس نه در تاریخ نگاری و نه در حال ایرانی تر از دیگری نیست.

در ادامه نقد مطلب دوم باید گفت: در این نوع مطالب تاریخی که حتی در کتابهای تاریخی مدارس نیز مشاهده می شود و در آن تحریفها و یا نداشتن اطلاعات تاریخی مشهود است سعی می شود تا تورکمن و تورک های ایران را اقوامی « وحشی، کوچ نشنین، بیابان گرد و به دور از هر گونه تمدن» معرفی کرده، تاریخ آنها را از جمله حکومتها و امپراتوری هایی که تشکیل داده اند به نام قوم حاکم به ثبت رسانده و آنها را در بین « اقوام مهاجر » ایران جای دهند. برای مثال: اشکانیان، سلجوقیان، خوارزمشاهیان و[...].

در توضیح گزاره های احساسی همچون «  وحشی ، خشن و...» : از دیدگاه ماتریالیسم  تاریخی همانطور که در دنیای امروز قوی ترین ملتها و دولتها نه « وحشی ها » بلکه مردمانی هستند که دارای فناوری ها و نظام مهندسی پیشرفته ای می باشند، مطالعات تاریخی ، باستانشناسی و زبانشناسی نشان می دهند که در جوامع باستانی نیز قوی ترین و نیرومندترین امپراتوری ها و حکومتها را مردمانی تشکیل داده اند که دارای نیروی نظامی، برتری تکنولوژیک و تحرک فرهنگی بالایی بوده اند. بنابراین خطاب قرار گرفتن ملتهای فاتح از سوی ملتهای مغلوب با کلماتی بر گرفته از احساس  همچون « وحشی و [...] » امری عادی و طبیعی است. برای مثال در دنیای جدید « آمریکای جهان خوار »؛ در دنیای قدیم « هخامنشیان   وحشی در میان رومیان »؛ « اعراب و مغولان وحشی در میان ایرانیان »؛ « مغولان وحشی در میان تورکمن ها» ؛ « تورک های وحشی در میان ایرانیان» و [...].

در ادامه نقد مطلب دوم: تورکمن های ایران نه تنها مهاجر نیستند بلکه پیشینه آنها در این کشور به پیش از مهاجرت هخامنشیان می رسد. برای مثال نگاه کنید به تاریخ سکاها در ایران قبل از ورود هخامنشیان و مادها ( کردها )؛ به علاوه باید افزود در زمان مهاجرت اقوام آریایی به ایران و ساکن شدن آنها در جنوب  جمعیت آنها در حدی نبوده است که بتواند به زودی سراسر کشور را فرا گیرد. برای مثال نگاه کنید به کوروش نامه گزنفون ماجرای فرولاس سردار هخامنشی با جوان سکایی، نگاه کنید به تاریخ ایران باستان و لشکرکشی های کروش و داریوش به سوی سکاهای شمال شرق، نگاه کنید به نام گرگان در کتیبه داریوش، نگاه کنید به سربازان سکایی در لشکرکشی های هخامنشیان به روم؛ نگاه کنید به محدوده جغرافیایی و تاریخ شهرهای باستانی تورکمن ها خوارزم،  دهیستان، نسا، مرو، گرگان و[...]؛ نگاه کنید به آثار باستانی تورکمن ها در تپه های تورکمنیستان و تورکمن صحرا؛ نگاه کنید به تاریخ اشکانیان امپراتوری تورکمنی پیش از ساسانیان؛ نگاه کنید به جنگهای ساسانیان و هون ها و [...].

تأملی بر نام تاریخی گرگان: در مقاله گروه پژوهشی دانشجویان ترکمن در توضیح تورکمنی بودن نام گرگان از لغات عامیانه تری همچون - گورگن :منطقه ای انبوه و سرسبز؛ گورگین :اقلیم دیدنی ( از نظر زیبایی وسرسبزی)؛ گور کن :منطقه ای بسیار انبوه ( گور)؛ قورقین و … استفاده شده است، مشابه این نامها در فرهنگ لغت تورکمنی « سؤزلوک » زیاد است برای مثال گؤرکانا به معنای زیبا.

تعابیر مختلفی از نام گرگان می شود، می دانیم در نیمه دوم قرن پنجم میلادی ایستمی خاقان پادشاه گوک تورکهای غربی به ایران حمله نمود و در نهایت انوشیروان ساسانی دیوار تاریخی گرگان را بین مرز ایران و توران کشید.  گوک تورکها دارای توتم یا پرچم و نشان گرگ بوده اند به همین خاطر برخی محققان گرگان را  سرزمین گرگها معنی کرده اند.

اما گرگان تاریخ بسیار کهنی دارد در اوستای زرتشت زاده شهر خوارزم در تورکمنیستان، گرگان یکی از شانزده جا و مکانی است که اهورامزدا آفریده است. گرگانچ یک شهر باستانی دیگر با همین نام است که در استان داش اوغوز تورکمنیستان قرار دارد. از نامهای دیگر این شهر خوارزم و و نام دیگر آن در میان تورکمن ها « کهنه اورگونچ » می باشد.

عقیده رایج در ایران بر این است نام این شهر «کهنه اورگنچ »  از زبان فارسی بوده  ، اما برخی محققان تورکمن بر این عقیده هستند که این عنوان، شکل تحریف شده عبارت «کون اؤرگؤنچ»/«کون اؤرگنچ» و «کون اؤرگؤن»/«کون اؤرگن» از تورکمنی قدیم بوده باشد که معنی «مکان طلوع آفتاب» را دارد و «-چ» پایانی، در تورکمنی قدیم مکرر بوده است.اما نام  شهر تاریخی گرگان در میان تورکمن های ایران همچنان  « گورگئن » تلفظ می شود. بر همین اساس برای ریشه یابی این نام نظریه زیر را ارائه می دهیم.

« گؤرگون / Görgün » از دو کلمه  گؤر و گؤن تشکیل شده؛ گؤر: در تورکمنی با[ ؤی کشیده ] به معنای قبر و همچنین با [ ؤی کوتاه] به معنای ببین می باشد ؛ و گون: به معنای خورشید وهمچنین  روزاست. پس در اینجا چند معنی داریم:  ببین خورشید، ببین روز، قبر خورشید و دیگری قبر روز که این معانی دقیق به نظر نمی رسد؛ حتی نگارنده مکان طلوع آفتاب را برای شهر خوارزم یا گرگانچ هر چند مطابق با نام اما افسانه ای می پندارد.

در نتیجه : در معانی فوق کلمه گؤر به معنای قبر و ببین صحیح تر ، اما کلمه گون باید معنی دیگری به جز« روز و  خورشید » داشته باشد. پس با در نظر گرفتن معنای قبر در کلمه « گؤر » نگاهی می اندازیم به باستانشناسی منطقه.

در باستانشاسی منطقه بیشترین یافته ها و آثار باستانی از تپه های باستانی همچون « تورنگ تپه، یاریم تپه، کوموش تپه، آغسین تپه، شاه تپه و... » کشف شده اند که این تپه ها تا در تورکمنیستان نیز با نامهای « ییلغینلی تپه، قونگور تپه و...» ادامه می یابند که همگی دارای نامهای تورکمنی بوده و بیش از 5 هزارسال قدمت دارند. بسیاری از این تپه ها در اصل گور سکایی ( سکاها پدران تورک نژادها) هستند. در تورکی کهن این گورهای سکایی « کورغان/ Kürgan » نام دارند که در فارسی « کورگان » تلفظ می شوند مشابه گرگان. لازم به یادآوری است که دفن باستانی سکایی امروزه به فرهنگ تورکمنی به ارث رسیده و در قبرهای آنها به شکل تپه های کوچک با نام « یوسغا » مشاهده می شود. برای مثال « بأش یوسغا: روستای پنج پیکر ».

گفتیم گور سکایی « کورغان » نام دارد و این نام از دو کلمه « کورKür/» و « غانGan/» تشکیل شده است.

 کلمه « کور» شکل تورکی کهن کلمه « گؤر » تورکمنی به معنای قبر ( و معنی دیگر این کلمه در تورکمنی ببین) است. که بدین صورت به شکل امروزی تغییر یافته: کور/ Kür، کؤر / Kör، گؤر/ Gör؛ و درتلفظ  فارسی به شکل « گر» در کلمه گرگان آمده و دوباره به شکل « گور / Gür» در نام تورکمنی گورگئن تلفظ شده است.

کلمه غان در تورکمنی امروز به معنای خون است که در تورکی کهن به شکل «قون/ Kun» و « غون /Gun  »  می باشد. نام  « هون » از این کلمه مشتق شده است. همانند مشتق شدن کلمه تورک از تؤروک ، تؤره.  باید ازعان کرد که هونها دارای زبان آلتایی بودند که با زبان تورکی کهن یکی می باشد. نام هون با نامهای قون و غون در یک رده قرار می گیرد.  همکناری خاغان و قاغان، خان و قان، خاتون ( خاتئن) و قاتون، تارخان و تارغان در تورکی کهن با چنان تعبیری مناسب است. بنابراین هون ها بر حسب « قدرت » شان نامیده شده اند.

در نتیجه کلمه« غان » نیز از تورکی کهن بدین صورت به شکل امروزی تغییر یافته:   قون/ غون / قان/ غان؛ و در تلفظ فارسی به شکل «  کان و گان » آمده و دوباره در تورکمنی به شکل « گئن » تلفظ شده است. پس در نظریه نخست نگارنده در کلمه  گؤرگون / Görgün   « گؤر » به معنای قبر و ببین؛ و« گون » نه به معنای روز و خورشید بلکه به معنای خون می باشد.

بنابراین؛ نتیجه:

  • نام گرگان و گورگئن ریشه درنام « کورغان » تورکی و « گؤرغان » تورکمنی دارد.
  • خاغان: به معنی پادشاه هون ها.
  • کورغان: گور ( قبر ) هون
  • گؤرغان [با ؤی کوتاه]: ببین هون

در پایان معنی گرگان: سرزمین هون ها؛سرزمینی که هون ها دیده می شوند. و نام شهر گرگانچ نیز هم معنی نام این شهر است.

 

لازم به ذکر است که گرگان تنها نام یک شهر نیست، بلکه نام استان تاریخی این منطقه  در مجاورت خراسان و دهستان ( داهه ستان در تورکمنیستان)  می باشد. این نام در اوستا به شکل « وهرکانا » و  در کتیبه داریوش شاه به شکل « ورکان » آمده است که متشکل از 2 کلمه « ور» و « کان » می باشد. ور در فارسی به معنای سمت، سو یا طرف و کان نیزدر اصل همان « غان /قون/ هون » تورکی است و می توان نام  ورکان را در فارسی به شکل « طرف هون ها » معنی کرد.

 

در ادامه نقد مطلب آقای علی بایزیدی تحت عنوان « این ماجرای تمام نشدنی تغییر نام ها و لطمه ها:جرجان یا گرگان؟ »: نویسنده در پایان مقاله خود خواسته است تا

۱- نام شهر گرگان کنونی (مرکز استان) به استرآباد بازگردانده شود.

۲- نام شهر گنبد کاووس به جرجان تبدیل شود.

۳- نام استان به گرگان تغییر داده شود.

 

نگارنده از اینکه نام شهر کنونی گرگان به استرآباد بازگردانده شود و نام استان به گرگان تغییر یابد استقبال می کند. اما مخالفت خود را از اینکه  نام جرجان (عربی گرگان) را برای شهر گنبدکاووس  انتخاب کنند اعلام می دارد. ضمن اینکه این تغییر نامها نشست وهمفکری  محققان، تاریخ نگاران و مسئولین منطقه را می طلبد و به نظر می رسد نمی توان به تنهایی برای این تغییر نامها تصمیم گرفت. بنابراین نگارنده پیشنهاد می کند قبل از هر گونه تغییر نامی محققان، تاریخ نگاران و مسئولین این شهرها هماهنگ با یکدیگر در خصوص انتخاب نام شهرشان طی نشستهای مشترکی به نتیجه برسند.

ihoosh_jorjan_02.jpgc_500_0_16777215_00_images_Gonbad_TByZcVen5uo.jpg

نوشتن دیدگاه

تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

گولکولوک

 

 

خیرین ایلیارتورکمنصحرا

برای کمک به بیماران تهیدست
شماره کارت
 6037691980012124
شماره حساب
0109936533002
  بانک صادرات شعبه مدنی گنبد

 

 

شماره تماس سفارش:

0935

354

5288

 

خیریه احسان

تلفن:

33230357

شماره کارت ملت

3672_7007_3377_6104